Het is vrijdag 16 juni precies 30 jaar geleden dat een opstand van zwarte jongeren in Soweto bloedig werd neergeslagen. De Nederlandse Veerle Snijders werkt in de Zuid-Afrikaanse stad Kaapstad als journaliste bij maandblad The Big Issue en beschrijft tegenover Planet de sporen van het apartheidsregime. Heeft Zuid-Afrika de apartheid definitief achter zich gelaten?
"Nee, je ziet er nog overal sporen van. Neem bijvoorbeeld de cafés. Er zijn kroegen voor zwarten en kroegen voor blanken. Zo simpel is het. Praktisch iedereen houdt zich aan die ongeschreven regels. Ik vind het juist leuk om de plekken met zwarten op te zoeken, maar ik word er wel heel raar aangekeken. Je voelt gewoon dat alle anderen een hechte groep zijn en dat jij er niet bijhoort."
In hoeverre is de situatie voor zwarten verbeterd?
"Je ziet eigenlijk twee ontwikkelingen. Veel arme zwarten in de townships berusten in hun lot dat ze de achterbuurten nooit zullen verlaten. Aan de andere kant zie je dat heel veel jongeren kansen krijgen die ze vroeger nooit hadden. Als ze de townships achter zich hebben gelaten en wat van het leven proberen te maken, dan biedt de huidige samenleving veel mogelijkheden. Ze kunnen studeren en prima banen krijgen. Het is nu meer regel dan uitzondering dat bedrijven evenveel blanken als zwarten in dienst hebben."
Hoe reageren de blanke Zuid-Afrikanen daarop?
"Ze balen als een stekker van de zogenoemde positieve discriminatie. De rollen zijn omgekeerd. Zwarten worden voorgetrokken bij bepaalde functies. Dat zorgt er volgens veel blanken voor dat er ongekwalificeerde mensen op hoge posten komen. Die dus eigenlijk hun werk inpikken. Ik proef hier en daar zelfs een verlangen naar de tijd van de apartheid. 'Vroeger was alles beter', dat idee heerst sterk bij blanke jongeren, eng vind ik dat."
Verwacht je een opstand onder blanken?
"Nee, gezien het verleden hebben ze hun buik vol van geweld. Ik zie ze eerder wegtrekken naar Europa. Er gaan er veel met een werkvisum naar Engeland. Daar krijgen ze beter betaald en worden ze niet gediscrimineerd."
Hoe gaat The Big Issue om met die spanningen?
"Ze zijn hier op de redactie extreem bang om bevolkingsgroepen voor het hoofd te stoten. Een tijdje geleden ontdekte ik dat er een groep 'gekleurde' jongeren als fashion statement vier voortanden laten verwijderen. Ik heb onderzocht waarom ze dat deden. Ik heb hele leuke gesprekken gehad en mooie foto's laten maken. Toen ik met dat verhaal bij de hoofdredacteur kwam, verklaarde die mij voor gek. Hoe haalde ik het in mijn hoofd om zo'n groep eruit te pikken en apart te belichten? Dat zou volgens hem volstrekt verkeerd opgevat worden. Toen stond ik ineens weer met twee benen in de Zuid-Afrikaanse werkelijkheid."
Door Cyril Snijders
Internet
Comments